Nga Engjell Seriani-
Në historinë e teatrit dhe kinematografisë shqiptare ka figura që nuk kanë bërë zhurmë, por kanë ndërtuar themele. Theofan Sotir Bita është një prej tyre – një aktor që nuk kërkoi dritat e bujshme të protagonizmit publik, por dritën e vërtetë të skenës.
I lindur në Gjirokastër, me rrënjë nga Zagoria, ai u formua në një familje që e ushqeu me dashurinë për arsimin dhe kulturën. Edhe pse studioi për ekonomi, rruga e tij e vërtetë ishte arti. Zgjedhja për t’iu përkushtuar skenës nuk ishte thjesht një profesion, por një thirrje e brendshme.
Në skenën e Teatri ‘Zihni Sako’, ai ndërtoi për më shumë se dy dekada një galeri të pasur personazhesh. Nga dramat historike te komeditë, nga figurat popullore te karakteret me konflikt të brendshëm, ai arriti të krijojë tipa që mbetën në kujtesën e publikut. Prania e tij skenike ishte e natyrshme, zëri i plotë, figura fisnike – por mbi të gjitha ishte puna e përditshme, këmbëngulja dhe respekti për artin që e ngritën në nivelin e një “Mjeshtri të Madh”.
Ai ishte ndër ata aktorë që e kuptonte teatrin si kolektiv, si bashkëpunim, si disiplinë. Nuk ishte vetëm talenti që e çoi përpara, por serioziteti dhe kërkesa e lartë ndaj vetes. Kjo e bëri një figurë të qëndrueshme dhe të besueshme, një shtyllë të trupës teatrore gjirokastrite.
Kinemaja shqiptare e vuri re këtë prani. Në filmat e realizuar nga Kinostudio ‘Shqipëria e Re’, ai solli personazhe të fortë, shpesh të përmbajtur, me një intensitet të brendshëm që nuk kërkonte teprime. Kamera e donte për natyrshmërinë; publiku e besonte për ndershmërinë interpretative.
Mbi 20 vite në Teatrin e Gjirokastrës, si aktor dhe më pas si drejtues, përbëjnë një kapitull të rëndësishëm në jetën kulturore të qytetit. Ai nuk ishte vetëm interpretues, por edhe kontribues në organizimin, drejtimin dhe mbajtjen gjallë të institucionit në kohë jo gjithmonë të lehta për artin.
Titulli “Mjeshtër i Madh” nuk është thjesht një vlerësim formal. Ai është një përkufizim i përmasës së tij artistike dhe njerëzore. Sepse arti i tij nuk ka qenë vetëm teknikë, por etikë; jo vetëm interpretim, por qëndrim.
Sot, kur flasim për historinë e teatrit gjirokastrit dhe për kontributin e aktorëve që e kanë mbajtur gjallë atë traditë, emri i Theofan Bites qëndron natyrshëm mes tyre. Ai përfaqëson një brez që e trajtoi skenën si mision dhe artin si përgjegjësi.
Figura të tilla nuk i përkasin vetëm kohës kur kanë interpretuar. Ato i përkasin kujtesës së qytetit dhe identitetit kulturor të tij.
