Shtetet e Bashkuara sulmuan Iranin të dielën në mëngjes, pas një sulmi iranian ndaj një anijeje me kontejnerë në Ngushticën e Hormuzit, e cila mori flakë dhe la një anëtar të ekuipazhit të zhdukur. Irani u përgjigj me sulme ndaj objektivave në disa vende të Lindjes së Mesme, përfshirë Bahreinin, Kuvajtin, Katarin, Jordaninë dhe Omanin — vendin që ndodhet në anën tjetër të ngushticës dhe që Teherani ka kërkuar të përfshihet në menaxhimin e trafikut detar atje.
Më vonë të dielën, agjencia shtetërore iraniane e lajmeve IRNA citoi guvernatorin e ishullit Qeshm, i cili ndodhet pranë ngushticës, të ketë thënë se më pak se një duzinë predhash u lëshuan drejt objektivave ushtarake në atë zonë, pa shkaktuar viktima. Ushtria amerikane nuk dha menjëherë asnjë koment. Ishulli më i madh në Gjirin Persik ka rreth 150 mijë banorë.
Përshkallëzimi i luftimeve ngriti pyetje të reja, ndërsa Irani dhe SHBA-të janë afërsisht në gjysmën e periudhës 60-ditore të marrëveshjes së përkohshme, që synon arritjen e një përfundimi të përhershëm të luftës.
Ngushtica, një rrugë ujore kyçe për furnizimin global me naftë dhe gaz natyror dhe e konsideruar prej kohësh një korridor ndërkombëtar detar, është kthyer në pikën kryesore të mosmarrëveshjes në negociatat që tashmë duken në rrezik dështimi.
Irani thotë se ngushtica është mbyllur, SHBA-të e kundërshtojnë
Komanda Qendrore e ushtrisë amerikane tha se goditi rreth 140 objektiva, përfshirë zona të lëshimit të raketave dhe dronëve, depo municionesh, pajisje komunikimi dhe pika të tjera. Sipas saj, këto sulme, më të fuqishme se ato të ditëve të fundit, do të dobësojnë aftësinë e Iranit për të kërcënuar transportin detar.
“Ne i bombarduam me të gjitha forcat mbrëmë”, tha Presidenti Donald Trump në programin “Meet the Press” të NBC-së.
Agjencitë gjysmëzyrtare iraniane të lajmeve raportuan se një oficer i marinës u vra. Irani u hakmor duke sulmuar vende në rajon ku ndodheshin forca ushtarake amerikane, ndërsa këmbënguli se vetëm ai duhet të ketë kontroll mbi ngushticën dhe potencialisht t’u vendosë tarifa anijeve që kalojnë aty.
“Epoka e marrëveshjeve të njëanshme ka përfunduar”, shkroi Mohammad Bagher Qalibaf, kryetari i parlamentit iranian dhe një prej negociatorëve kryesorë. “Ne ju thamë: mbajeni fjalën ose paguani çmimin. Realiteti po troket.”
SHBA-të kanë ndërmarrë tre raunde sulmesh ajrore ndaj Iranit gjatë javës së fundit, pas sulmeve iraniane ndaj anijeve që kalonin nëpër ngushticë duke përdorur një rrugë pranë Omanit, me synimin për të shmangur ujërat territoriale të Republikës Islamike.
Ushtria amerikane dhe Presidenti Trump deklaruan se ngushtica mbeti e hapur të dielën. Irani tha se ajo ishte mbyllur derisa të rikthehej qetësia dhe paralajmëroi se Teherani do të shqyrtonte sulme ndaj “bazave të tjera armike në rajon” nëse do të përballej me sulme të tjera.
Ushtria amerikane tha se më shumë se 140 anije kishin kaluar nëpër ngushticë gjatë javës së kaluar. Një organizëm shumëkombësh i mbikëqyrur nga Marina amerikane tha se trafiku vazhdoi “në nivele të reduktuara” si nga ana e Omanit, ashtu edhe nga ajo e Iranit. Sipas tij, para luftës kalonin rreth 140 anije në ditë.
Rreth një e pesta e naftës dhe gazit natyror të tregtuar në botë kalonte përmes kësaj ngushtice para fillimit të luftës. Kontrolli i saj nga Irani shkaktoi një krizë globale energjetike, megjithëse çmimet e naftës kanë rënë ndjeshëm nga niveli maksimal prej 120 dollarësh për fuçi gjatë periudhës së luftës.
Omani thërret të dërguarin iranian për të protestuar ndaj sulmit
Alarmet për raketa u dëgjuan në disa vende arabe të Gjirit.
Ushtria e Katarit tha se kishte interceptuar zjarrin iranian që po afrohej, ndërsa shpërthime u dëgjuan edhe në Emiratet e Bashkuara Arabe fqinje. Tre persona, përfshirë një fëmijë, u plagosën nga copëzat e raketave pas kapjes së sulmeve iraniane, tha Ministria e Brendshme e Katarit, pa dhënë detaje të tjera për gjendjen e tyre.
Alarmet për raketa u dëgjuan edhe në Bahrein, një mbretëri ishullore në Gjirin Persik ku ndodhet Flota e 5-të e Marinës amerikane. Ushtria e Kuvajtit tha gjithashtu se kishte interceptuar sulmet që vinin.
Një ditë pasi Omani dhe Irani zhvilluan bisedime për ngushticën, agjencia shtetërore e lajmeve të Omanit tha se dronët goditën zona përgjatë kësaj rruge ujore.
Omani thirri ambasadorin iranian për të protestuar ndaj sulmeve, në veprimin e parë të tillë që nga fillimi i luftës, duke i cilësuar veprimet e Iranit si “të papërgjegjshme”.
Tre raketa iraniane goditën zona të ndryshme në Jordani, duke shkaktuar dëme të vogla, por pa të plagosur, njoftoi agjencia shtetërore e lajmeve e Jordanisë.
Sirenat u dëgjuan gjithashtu në Emiratet e Bashkuara Arabe, por qeveria tha se raketat nuk hynë në territorin e saj.
Sulmi iranian ndaj anijes dëmton ekuipazhin indian
Një anije me kontejnerë me flamur qipriot u godit nga Irani dhe pësoi “dëme të konsiderueshme në dhomën e motorit”, tha Komanda Qendrore e SHBA-së.
Autoriteti detar i Omanit tha se shpëtoi 23 anëtarë të ekuipazhit, ndërsa një tjetër rezultonte i zhdukur. Ministria e Jashtme e Indisë tha se personi i zhdukur ishte shtetas indian dhe se po punonte me Omanin për gjetjen e tij.
Qendra e Operacioneve Tregtare Detare të Mbretërisë së Bashkuar, e mbikëqyrur nga ushtria britanike, tha se anija po lundronte pranë bregdetit të Omanit.
Garda Revolucionare paraushtarake e Iranit tha se disa anije “i shpërfillën paralajmërimet tona” dhe nuk ndoqën udhëzimet për të përdorur atë që ajo e quajti një rrugë të miratuar. Sipas saj, njëra prej tyre “u godit me një të shtënë paralajmëruese dhe u ndalua”.
Mediat shtetërore iraniane raportuan më vonë për sulme ajrore amerikane në disa pjesë të vendit, përfshirë jugun e Iranit në provincën më pranë ngushticës dhe baza ushtarake në një provincë pranë Teheranit.
Sulmet erdhën pas bisedimeve të mëtejshme diplomatike rreth ngushticës.
Ngushtica ndodhet në ujërat territoriale të Iranit dhe Omanit. Omani tha të shtunën se ai dhe Irani ranë dakord të vazhdonin diskutimet për ngushticën “në nivel teknik dhe politik”. Irani nuk dha asnjë deklaratë në lidhje me hapjen e saj për të gjithë, kërkesë kjo e administratës Trump.
Trump sugjeroi javën e kaluar se marrëveshja e përkohshme e luftës kishte “përfunduar”. Megjithatë, ndërmjetësuesit, përfshirë Pakistanin, Katarin dhe Egjiptin, kanë vazhduar përpjekjet për arritjen e një marrëveshjeje.
Një zyrtar rajonal i përfshirë në ndërmjetësim, i cili foli në kushte anonimiteti për të diskutuar bisedimet, tha se përpjekjet për të mbështetur armëpushimin vazhduan të dielën. Pakistani tha se ministri i tij i Jashtëm foli në telefon me diplomatin më të lartë iranian dhe kërkoi “de-përshkallëzim” nga të dyja palët.
Udhëheqësi i ri suprem i Iranit, i cili ende nuk është shfaqur publikisht që nga fillimi i luftës, u zotua të shtunën në deklaratën e tij të parë që nga varrimi i babait të tij, Ajatollah Ali Khamenei, se iranianët do të hakmerreshin për vrasjen e tij në sulmet e para të luftës më 28 shkurt.
Një hakmarrje e tillë “është vullneti i kombit tonë dhe sigurisht që duhet të zbatohet”, tha Udhëheqësi Suprem Ajatollah Mojtaba Khamenei në një deklaratë të transmetuar nga televizioni shtetëror.
