Nga Muharrem Jakupi-
Çështja e ruajtjes së Selenicës si bashki më vete nuk mund të gjykohet vetëm nga numri i sotëm i banorëve. Një reformë administrativo-territoriale nuk është thjesht një veprim aritmetik, ku njësitë me popullsi më të vogël i bashkohen automatikisht njësive më të mëdha. Vetë Kushtetuta e Republikës së Shqipërisë përcakton se ndarja administrativo-territoriale bëhet mbi bazën e nevojave dhe interesave të përbashkëta ekonomikë dhe të traditës historike, ndërsa ndryshimi i kufijve kërkon marrjen paraprake të mendimit të popullsisë së prekur. Edhe ligji për vetëqeverisjen vendore kërkon që riorganizimi të mbështetet në interesa ekonomikë e socialë, traditë, kulturë, lidhje tradicionale dhe vlera të tjera vendore, me synimin që ai të sjellë një nivel më të lartë shërbimi për bashkësinë. Prandaj, numri i banorëve është një tregues që duhet marrë në konsideratë, por nuk mund të jetë në vetvete argument i mjaftueshëm për shkrirjen e një bashkie.
Në rastin e Selenicës, argumentet për vazhdimësinë e saj si njësi më vete janë të shumëfishta. Ajo nuk është një qendër administrative e krijuar artificialisht nga një ndarje e vonë territoriale, por një qendër me identitet të hershëm ekonomik, historik dhe urban. Burimet e bitumit të zonës njiheshin që në antikitet dhe përmenden në literaturën e lidhur me Plinin dhe Strabonin. Shfrytëzimi modern industrial nisi në çerekun e fundit të shekullit XIX me një shoqëri franceze dhe vijoi më pas nga shoqëri italiane. Miniera krijoi një qendër të qëndrueshme punëtore dhe urbane. Për transportimin e mineralit u ndërtua edhe linja hekurudhore industriale që e lidhte Selenicën me Vlorën. Kështu, Selenica është ndër ato qytete shqiptare ku funksioni ekonomik ka prodhuar historikisht vetë qytetin, institucionet dhe bashkësinë e tij.
Kjo vazhdimësi nuk përfundoi me periudhën e paraluftës. Pas Luftës së Dytë Botërore, miniera u rivendos shpejt në funksion dhe Selenica u zhvillua më tej si qendër minerare, punëtore dhe administrative për një territor të gjerë me një numër të madh fshatrash. Me kalimin e kohës aty u krijuan institucione arsimore, shëndetësore, kulturore dhe sportive që karakterizojnë një qendër urbane dhe jo thjesht një vendbanim periferik të Vlorës. Rënia e mëvonshme demografike nuk e zhbën këtë funksion historik dhe territorial.
Edhe sot duhet parë jo vetëm sa banorë ka Selenica, por çfarë territori administron. Bashkia përfshin një hapësirë të gjerë, kryesisht rurale e kodrinore-malorе, me shumë fshatra dhe me nevoja që ndryshojnë dukshëm nga ato të një bashkie të madhe urbane e bregdetare si Vlora. Bashkimi administrativ me Vlorën nuk garanton vetvetiu shërbime më të mira. Përkundrazi, duhet provuar se ai nuk do të largonte vendimmarrjen nga banorët, nuk do të dobësonte përfaqësimin e zonave rurale dhe nuk do ta kthente këtë territor të gjerë në periferi administrative të një qendre shumë më të madhe.
Veç kësaj, dobësia demografike nuk mund të barazohet automatikisht me paaftësi financiare. Të dhënat zyrtare të Ministrisë së Financave e kanë klasifikuar Selenicën prej disa vitesh si bashki pa probleme financiare. Kjo është veçanërisht e rëndësishme: nëse argumentohet se një bashki duhet të shkrihet për arsye eficence, duhet të provohet konkretisht paaftësia e saj për të ushtruar funksionet dhe, njëkohësisht, përfitimi real që do të sillte bashkimi. Madhësia, në vetvete, nuk e provon as njërën, as tjetrën.
Prandaj pyetja e drejtë nuk është: “A ka Selenica mjaft banorë për të qenë bashki?” Pyetja është: “A përbën Selenica një bashkësi territoriale, historike, ekonomike dhe shoqërore të dallueshme, të aftë për vetëqeverisje, dhe a do t’u shërbente qytetarëve të saj më mirë shkrirja me Vlorën?” Përgjigjja ndaj kësaj pyetjeje kërkon prova, jo thjesht statistika popullsie.
Selenica ka një histori ekonomike që shkon përtej kufijve të saj, një identitet urban të krijuar gjatë më shumë se një shekulli industrializimi, një territor të gjerë që ajo e ka shërbyer tradicionalisht si qendër dhe një bashkësi që ka krijuar institucionet e veta. Nëse këto realitete nuk kundërshtohen me prova se shkrirja do të sillte përfitime dukshëm më të mëdha për vetë banorët e kësaj bashkie, ruajtja e Selenicës si njësi e mëvetësishme e vetëqeverisjes vendore është jo vetëm e përligjur historikisht, por edhe e mbrojtshme juridikisht, funksionalisht dhe ekonomikisht.
Për mua, që kam lindur dhe jam formuar në Selenicë, mbështetja e kësaj kërkese ka natyrshëm edhe një dimension moral e qytetar. Por pikërisht për këtë arsye do të doja që ajo të mos mbështetej te nostalgjia për vendlindjen, por te argumentet. Dhe argumentet për ruajtjen e Selenicës si bashki janë edhe më të shumta sesa ato që përmendëm më sipër.
