Nga Arben Isaraj-
Njeriu shpesh shqetësohet për mendimin e të tjerëve, për mënyrën si shihet, gjykohet apo vlerësohet nga shoqëria. Por nga pikëpamja etike, pyetja më e rëndësishme nuk është vetëm “çfarë mendojnë të tjerët për mua?”, por “çfarë mendoj unë për veten time?”. Kjo pyetje e kthen njeriun nga dukja e jashtme drejt ndërgjegjes së brendshme dhe lidhet me idenë sokratike të jetës së shqyrtuar.
Të pyesësh veten se çfarë mendon për ty do të thotë të përballesh me një gjykim të sinqertë moral mbi karakterin, veprimet dhe qëllimet e tua. Njeriu duhet të pyesë nëse është i ndershëm, i drejtë, mirënjohës, i përgjegjshëm dhe nëse vepron sipas parimeve që pretendon se beson. Etika fillon pikërisht aty ku njeriu nuk fshihet pas justifikimeve, por pranon ta shohë veten me qartësi.
Shpesh mund të ndërtojmë një imazh të mirë para të tjerëve, por të mos kemi paqe me ndërgjegjen tonë. Opinioni publik mund të mashtrohet, ndërsa ndërgjegjja ruan kujtesën morale të veprimeve tona. Prandaj, vetëvlerësimi etik është më i rëndësishëm se vlerësimi shoqëror. Dinjiteti nuk buron nga lavdërimet, suksesi apo miratimi i jashtëm, por nga përputhja midis fjalës, veprimit dhe ndërgjegjes.
Megjithatë, kjo pyetje nuk duhet të kthehet në vetëgjykim shkatërrues. Etika nuk kërkon që njeriu ta urrejë veten për gabimet e tij, por që të mos i mohojë ato. Vetëkritika ka vlerë kur shërben për përgjegjësi, përmirësim dhe rritje morale. Njeriu duhet të pranojë gabimet, por edhe mundësinë për t’u bërë më i mirë.
Në thelb, “pyet veten se çfarë mendon për ty” është një ftesë për ndershmëri të brendshme, autenticitet dhe përgjegjësi. Ajo na kujton se nuk mjafton të dukemi të mirë para të tjerëve; duhet të mund ta respektojmë veten kur mbetemi vetëm me ndërgjegjen tonë. Paqja më e madhe nuk vjen nga fakti që të tjerët flasin mirë për ne, por nga mundësia që të mos kemi turp nga vetja.
Sepse “Jeta e pashqyrtuar nuk ia vlen të jetohet” – thoshte Sokrati
