Nga Irena Beqiraj-
Në vitin 1974, Marina Abramović qëndronte e palëvizshme në një galeri në Beograd, pranë një tavoline të ngushtë prej druri, mbi të cilën kishte vendosur shtatëdhjetë e dy objekte (një trëndafil , një pendë, bukë, një bisturi, një shishe parfumi, një gotë verë, zinxhirë, mjaltë, gërshërë, madje edhe një pistoletë me një plumb të vetëm), dhe nënshkroi një deklaratë që i jepte publikut të mbledhur lejen për të përdorur në trupin e saj cilindo prej tyre, sipas dëshirës.
Për gjashtë orë ajo nuk lëvizi, nuk foli, dhe as nuk u drodh. Në fillim gjestet e publikut ishin pothuajse lutëse, dukej sikur spektatorët po ndiqnin një rit më tepër sesa një spektakël. Një trëndafil u vendos me kujdes në duart e saj, dikush I krehu flokët, një tjetër shpërndau në ajër parfum sikur të shenjtëronte qetësinë në galeri.
Ndërsa orët zgjateshin atmosfera ndryshoi. Një spektator ia çau pëlhurën e bluzës, një tjetër i shpoi lëkurën me thikë derisa gjaku i rrodhi në formë rruazash të vogla, dhe në fund një burrë e vendosi revolverin në tëmthin e saj
Performanca tregohet shpesh si provë se llaku i qytetërimit është i hollë dhe mizoria shtrihet poshtë tij .
Gjysmë shekulli më vonë, ne jetojmë brenda një versioni të asaj galerie por pa dyer edhe pa orar . Ne hyjmë aty duke qënë njëherazi edhe spektatorë edhe performues . Nëse poston një video të shkurtër rreth librave, një shkrim rreth lidershipit politikës apo dashurisë , ti je në galeri; para publikut janë jo vetëm fjalët e tua fotot e tua , por i gjithë personi yt, jeta jote është aty si një objekt për t’u ekzaminuar edhe vlerësuar .
Instrumentet e përdorura në këtë rast nuk janë trendafila, thika apo revolver, por opinione “të padëmshme” që prodhojnë po të njëjtat rezultate si në eksperimentin e Abrahamoviç -it.
Njerëzit supozojnë se kushdo që shfaqet publikisht dëshiron të jetojë publikisht. Ndaj edhe një qëndrim kundra apo pro i mjafton publikut si provë për të vulosur bindjet e tua, madje të përcaktojë edhe emocionet që i ushqejnë ato .
Për më keq , gatishmëria për t’u përfshirë në debatin publik nuk është gjë tjetër veçse një liçencë që padashur duket se ja ke dhuruar çdokujt për të gjykuar qëllimet , motivet, emocionet, arritjet , dështimet , karakterin tënd . Në momentin që vendos ti shfaqesh publikut, njerëzit i njohin vetes të drejtën për të kërkuar nga ty qëndrime të prera, (kuptohet që rezonojnë me konkluzionet e tyre ) karshi aktivitetit të stërgjyshit tënd .
Oh , nuk ja uroj askujt që ndonjë dashamirës ta shohë a ta propozojë si një figurë të përshtatshme për kryetar bashkie , ministër apo kryeministër . Mjerë kujt i ndodhë ! Pasi po në atë moment, asnjë sekondë më vonë, emri yt është shëndruar në një legen për të mbedhur gjithë djarenë orale të panjohurve .
( Më ka ndodhur një herë edhe u detyrova ta bllokojë dashamirësen )
Ndaj mos u çudisni pse intelektualët gjithmonë i rezistojnë jetës publike , jo nga superioriteti, por nga vetëmbrojtja. Sepse e dinë më mirë se kushdo se në momentin kur distanca e fundit e nevojshme me publikun shembet , ti objektivizohesh edhe njerzit e harrojnë që edhe ti je një njeri. SI në përformancën e Abramović-it , por në këtë rast jo në mënyrë të qëllimtë edhe për më keq pa orar e afat , njeriu që bën jetë publike shëndrohet në një objekt ku çdo mendje e ditur edhe e paditur, e informuar ose jo ka të drejtën e pamohueshme për ta ekzaminuar nga çdo kënd, edhe pas kësaj sipas opinionit ” të gjithësecilit siç mund të meritonte një “trëndafil” meriton edhe “revolverin” tek temthat .
Kjo uri për të pasur opinion për çdokënd, në çdo rast, edhe nëse nuk është dashakeqe është parasociale.
Kur një person trajtohet si objekt, arkitektura e brishtë e empatisë shembet dhe aktet që do të ishin të paimagjinueshme bëhen jo vetëm të mundshme, por, për disa, të papërmbajtshme.
Por trëndafilat harrohet lehtë, revolveri jo.
