Home / Kryesore / ARKEOLOGJIA ZYRTARE ITALIANE SHKATËRRON TEMPUJT ETRUSKË…PËR TA MOHUAR ORIGJINËN, SHQIPTARE

ARKEOLOGJIA ZYRTARE ITALIANE SHKATËRRON TEMPUJT ETRUSKË…PËR TA MOHUAR ORIGJINËN, SHQIPTARE

POR NUK MUND TA SHKATËRROJNË GJUHËN ITALIANE, QËRRJEDH NGA GEGËRISHTJA…
Monte Landro, një nga tempujt më të mëdhenj të njohur etrusk…..
Giovanni Feo – NGRE ZERIN E PROTESTES
JA SHKRIMI PERKTHEYER NE SHQIP….
Gjatë vitit 2011, Marco Morucci, një studiues i pasionuar i territorit etrusk dhe historisë së tij, i komunikoi autoriteve zbulimin e një strukture Tempullare, të cilën ai identifikoi në majë të malit Landro, në komunën e San Lorenzo Nuovo (Venetia). Një zbulim, siç thuhet publikisht, me një domethënie të madhe; për përmasat e tij është një nga tempujt më të mëdhenj etruskë deri më tani të dalë në dritë.
Gërmimet, deri më sot, janë koordinuar nga prof. Maggiani dhe nga studentët e Universitetit Cà Foscari (Venecia), të koordinuar nga Grupi Arkeologjik TURAN (T’ Uran-perendia Pellazge-shenimi im= Tuirana=Tirana), i San Lorenzo Nuovo.
Tempulli, tashmë në vitin e parë të gërmimit, u njoh se i përkiste tipologjisë klasike të tempujve etruskë të shekujve 5 dhe 6 para Krishtit, në sajë të një serie të pasur zbulimesh që dolën në dritë. Por, mbi të gjitha, zbulimi i disa gjetjeve krejtësisht unike është me interes të jashtëzakonshëm.
Ne i rendisim më poshtë:
1 – “Disku =Piktuali=Punktuali”
është një element guri, i skalitur dhe i përfunduar, me formë rrethore dhe të zbrazët, me një kon të cunguar (36 cm të lartë, 35 cm të gjerë brenda) i përdorur në kultin e hyjnisë së nëntokës, për të cilën shembujt Romane dhe Magna Graecia janë njohur tashmë. .
Për atë që dimë, Disku i malit Landro është mbase i vetmi ekzemplar etrusk i gjetur deri më tani (të tjerët, ndoshta, janë në ndonjë depozitë muzeale?) Gjetja është në gurin vullkanik lokal, me punim arkaik, por me proporcion të mirë dhe nuk ka ndonjë karakteristikë ose gjurmë të përdorimit që i atribuohet në mënyrë të pashpjegueshme nga arkeologët: domethënë një “parapet i pusit” për të “mbledhur ujë”.
Disku është me interes ekstrem pasi është identik me atë të përshkruar në gjashtë urna etruske (të Chiusi dhe Volterra) ku legjenda e “përbindëshit” Uoltam (ose Volta) përshkruhet në lehtësime skulpturore, transmetuar, ndër të tjera, nga Plini.
Kjo mund të shpjegojë funksionin e një zbulimi tjetër të jashtëzakonshëm që raportojmë më poshtë.
2 – Vaska
Është një vaskë e gërmuar me kujdes në shtufin – 2,5 m të thellë, 2 m të gjerë, 5 m të gjatë – me një vrimë natyrore në qendër (30 cm në diametër) thellësia dhe funksioni i së cilës janë të panjohura.
Pellgu është brenda mbylljes së shenjtë të tempullit, prandaj ndan shenjtërinë e tij dhe, me sa dihet, është një strukturë unike, që nuk gjendet në tempujt e tjerë etruskë. Ajo u klasifikua me ngut si një depo uji, por nuk ka rrugë hyrje-dalje. Pleqtë e San Lorenzo Nuovo, të cilët njohin malin Landro, argumentojnë njëzëri se emetimet e avujve të ajrit të nxehtë nga nëntoka kanë ndodhur vazhdimisht në zonën e tempullit. Në fakt, mali është pjesë e një gryke të lashtë vullkanike të kraterit Volsinio (Voll= vjellje ne shqip) dhe prania e avujve që ngrihen në sipërfaqe dëshmohet atje, si dhe në tempullin e afërt etrusk të Turona.
Disku, i pozicionuar në vrimën në qendër të pellgut, ndoshta mund të shpjegojë funksionin e pellgut dhe vetë Piktualit: të kanalizojë avujt nëntokësorë dhe, ndoshta, t’i përdorë ato për aktivitete sakrale dhe orakulare, jo ndryshe nga ajo që ndodhi në tempullin e Apolloni, Delf dhe në vendet e tjera të shenjta të antikitetit.
3 – Në një pozicion qendror, në pellgun e tempullit, një ‘ornitos’ është i dukshëm në tokë: është një formacion i rrallë natyror, për shkak të një rrjedhje të papritur dhe të shkurtër të lavës, i ngurtësuar në formën e një trëndafili (me diametër rreth 2 metra) dhe më pas me artizanat u retushua dhe u ruajt në zonën e Templarëve për vlerën e saj të fortë simbolike dhe të shenjtë. Dihet që trëndafili ishte simboli më i përshkruar i parimit femëror në ikonografinë etruske. Ne e kuptojmë që arkeologët nuk kanë thënë asgjë për këtë gjetje të jashtëzakonshme.
4 – Velch
Gërmimet zbuluan një fragment prej guri vullkanik me një svastikë të gdhendur dhe mbishkrimin VELCH, (Vjells ne shqip) emri i perëndisë etruske të vullkaneve (në Vullkanin Latin). Mbishkrimi u quajt një falsifikim, por pasoi një mohim. Njerëzit e entuziastëve presin rezultatet e analizave shkencore.
5 – Duket se arkeologët në prezantimet e tyre publike kohët e fundit e kanë klasifikuar tempullin si një vend të shenjtë “Etrusk-Romak” të shekullit III-II para Krishtit. Ky klasifikim dhe datim i ri është befasues: të gjitha provat provojnë, dhe ata vetë kanë deklaruar më parë, se ai është një tempull “etrusk” i të paktën shekullit të pestë para Krishtit. Pse quhet “Roman”, kur praktikisht nuk është gjetur asgjë, nëse jo elementë të parëndësishëm?
6 – Ne do të dëshironim që tempulli, i pasur me gjetje origjinale dhe të rralla, të mbrohet dhe të mos lihet në mëshirën e askujt për 10 muaj në vit, siç ka qenë deri më tani, dhe gjithashtu të vlerësohet, të mos shkatërrohet siç po ndodh me prerjen e pyllit dhe dhe lëshimin e degëve dhe shkurreve lëshuan mbi tempull pa rrespekt.
Tempulli i Monte Landro-s, përveç popullit italian, i përket komunitetit lokal, në veçanti të komunitetit të San Lorenzo Nuovo, i cili është pjesë e bashkësive të të gjithë kraterit të liqenit. Rezultatet e hulumtimit janë të dobishme në përcaktimin e identitetit historik, kulturor, shpirtëror dhe artistik të zonës ku jetojmë. Për këtë arsye, komuniteteve lokale dhe të gjitha palëve të interesuara i kërkojnë specialisteve tTe arkeologjise të sqarojë dhe të japë përgjigje të saktë shkencërisht. Rezultatet e kërkimit shkencor duhet të arrijnë në botën e kulturës në mënyrë që ato të përdoren në një debat të lirë.

Check Also

Franca futet në karantinë/ Kaos në Paris, qytetarët dynden në dyqane dhe largohen nga qyteti përpara mbylljes

Parisi është ‘pushtuar’ nga makinat vetëm pak orë para se të ndodhte bllokimi i ri …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

2 × 4 =