Home / Aktualitet / Amerika dhe Shqipëria: Nga armiq të papajtueshëm në partnerë strategjikë

Amerika dhe Shqipëria: Nga armiq të papajtueshëm në partnerë strategjikë

Nga Dr. Elez BIBERAJ-

*Drejtor i Drejtorisë së Euroazisë, Zëri i Amerikës

Administratat e njëpasnjëshme amerikane kanë ndjekurnjëpolitikë pandryshueshme ndaj Shqipërisë. Vizioni iAmerikëspër Shqipërinë ka qenë ajo jetë një vend iqëndrueshëm, ibegatë dhe demokratik ku respektohenplotësisht normat dheproceset demokratike. Shqipëriaështë trajtuar si pjesë e rëndësishme e konceptit Uashingtonit për ndërtimin e njëEvrope pandarë dhe lirë. Hartuesit e politikave amerikane e kanë bërë qartëse është interesin kombëtar Shteteve Bashkuara ta shohin Shqipërinë pjesë komunitetit Euro-Atlantik.

Shtetet e Bashkuara kanë qenë nxitësi irëndësishëmdhe me ndikim për demokratizimin e Shqipërisë, duke dhënëmbështetje konsiderueshmediplomatike, politike, ekonomikedhe ushtarake. Uashingtoniishte forca kryesore shtytëse përçlirimin dhe pavarësimin eKosovës nga Serbia dhe për pranimine Shqipërisë NATO. SHBA luajtën gjithashtu një rol kryesor zgjidhjen e konfliktit etnik Maqedoninë e Veriut, çka ka çuar njëpërmirësim dukshëm statusit shqiptarëve atje.

Po ashtu, gjatë tre dekadave fundit, Shqipëria, sidheshqiptarët Kosovë, Maqedoni dhe Serbi, kanë qenë qendër një vëmendjeje konsiderueshme nga ana e Uashingtonit. Përfaqësuesit shqiptarë kanë pasur qasjerelativisht lehtë tepolitikanët amerikanë. Ata kanë gëzuarmbështetje dypartiake Kongresin amerikan dhe senatorëe kongresistë shquar kanëqenë mbështetës çështjeveshqiptare. Presidenti Joe Biden ka pasur kontakte shumta personale me udhëheqësit shqiptarëdhe ështënjohes i mire i çështjeve shqiptare, veçanërisht içështjes sëKosovës.

Ndërsa kanë ofruar mbështetje për forcimin e qëndrueshmërisë dhe begatisë së Shqipërisë, Shtetet e Bashkuaranuk kanë ngurruar vënë dukje hapurdështimet e procesit tëdemokratizimitshkelja e normavedemoratike, përpjekjet e ekzekutivit për kontrolluarinstitucionet e pavarura, sulmetndaj medias, parregullsitëzgjedhore dhe dështimi për luftuarkorrupsionin e përhapur. Politikëbërësit dhe përfaqësuesitamerikanëshpesh janë zhgënjyer me paaftësinë osemosgatishmërinëe politikanëve shqiptarë për gjetur gjuhë përbashkët çështjet e mëdha, për respektuar zotimet e tyredhe përt’i mbështetur deklaratat me veprime konkrete. Ekzistonnjëhendek i madh midis deklaratave retorike mbështetjespërreformat thelbësore tepër nevojshme dhe angazhimitaktualndaj reformave. Shtetet e Bashkuara kanë bërëkritika sinqertandaj rrëshqitjes prapa, e megjithatë kanëqenë angazhuara fort për ta ndihmuar Shqipërinë përballet me këto sfida.

Shtetet e Bashkuara dhe Shqipëria kanë krijuarnjëmarrëdhënie fortë dhe gjallë.

Është e natyrshme raste tilla si 30 vjetoriirivendosjes lidhjeve, vemendja përqendrohet tekaspektetpozitive tyre. Por është gjithashtu e rëndësishme theksohendisa çështje , nëse nuktrajtohen nga shqiptarët, mund t’i vënë provë seriozekëto marrëdhënie.

Si çdo marrëdhënie dypalëshe, edhe ato mes AmerikësdheShqipërisë duhet ushqehen vazhdimisht dhe jo merren si mirëqena apo shihen si diçka statike dhe përhershme. Mbi gjitha, mbështetja e Amerikës nukështë një e drejtë e natyrshme e shqiptarëve. themel marrëdhënieve janë vlerate përbashkëta demokratike dheangazhimi i Shqipërisë përdemokracinë, sundimin e ligjitdhe qeverisjen e mirë. Ndërtimi injë demokraciefunksionale Shqipëri mbetet një objektiv irëndësishëm ipolitikës jashtme amerikane. Veprimet minojnëpraktikat demokratike jo vetëm mund minojnëmarrëdhëniet, por mund sjellin një ndryshim qëndrimet e SHBA dhe, rastin keq, një rishikimthelbësor lidhjeve mes dy vendeve.

Vitet e fundit, Shqipëria ka përjetuar një rrëshqitjekonsiderueshme prapa rrugën e demokracisë dhenjëautoritarizëm rritje, duke e bërë atë një nga vendetjofunksionale dhe korruptuara Evropë. Sistemipolitik iShqipërisë thelb është prishur dhe vendi ështëshndërruar një shtet njëpartiak, autoritar, me PartinëSocialiste fuqi kontrollon pushtetin gjithanivelet.

Polarizimi politik, korrupsioni i përhapur radhët e zyrtarëve publikë dhe atyre poste larta, krimi iorganizuardhe kultura e mosndëshkimit kanë pasur njëkosto madhe dhevazhdojnë paraqesin një kërcënimekzistencial përdemokracinë e Shqipërisë. Pikërishtinstitucionet kanërëndësi dorës parë për luftuarkorrupsionin zyrtarëtqeveritarë, anëtarët e parlamentit, politikanët, gjykatat dhegjyqtarët, prokurorët dhe policiajanë ato po e minojnëfushatën kundër korrupsionit.

Politikanët dhe biznesmenët e fuqishëm kanë kapurshtetindhe, si rrjedhojë, pasuria dhe qasja tek pushteti janëpërqendruar duart e një grupi vogël. Natyra gërryese e modelitkleptokratik qeverisjes Shqipërisë është tepërserioze.

Prishja e bashkëpunimit midis qeverisë dhe opozitësdhemosgjetja e gjuhës përbashkët për çështjet e rëndësishmeështë thjesht e papranueshme për një anëtar denjë të NATO-s dhe për një vend synon anëtarësohet BashkiminEvropian.

Presidenti Joe Biden ka deklaruar se nxitja e demokracisëdo jetë një përparësi kryesore përadministratën e tij. Qendrimet dhe veprimet e qeerisë dhetë opozitës ka ngjarë bëhen objekt i një vëzhgimi shtuar nga ana e Shteteve Bashkuara. Vështirë administrata amerikane mbetet e pavëmendshme ndajpolitikave dhe veprimeve cilat minojnënormat, vlerat dheinstitucionet demokratike.

vitin 2016, forcat kryesore politike shqiptare pranuansistemi i drejtësisë ishte jofunksional dhe ranë dakordpër njëreformim thelbësor këtij sistemi, rrënjësori ndonjë vend ish-komunist. Por shqiptarët kurrë nuk u dolënpër zot reformave. Ata bënë përpjekje përbashkëta për minuar, manipuluar dhe zvarritur ndryshimet për sa kohë ishte e mundur.

Shqipëria po hyn vitin e pestë këtyre reformave. Ndërsa skalionet larta sistemit gjyqësor janëhequr sirezultat i procesit verifikimit, zbatimi i reformaveka qenë ingadaltë dhe selektiv, duke çuar praktikisht njëkolapsinstitucional dhe duke kërcënuar parimin themelor sistemitjuridikqasjen tek drejtësia. Mund të thuhet se operacionikirurgjikal i drejtësisë mbase ka qenë isuksesshëm, por pacientimbetet komë.

Shqipëria ka nevojë për një përmbyllje. Kostoja e dështimitpër zbatuar plotësisht këto reforma themeloreështë thjeshttepër e madhe për shoqërinë shqiptare. Shtetet e Bashkuara u kanë kushtuar burime mëdhakëtyre përpjekjeve reformësdhe presin Shqipëria bëjë pjesën e vet.

Zgjedhjet e prillit 2021 janë një provë përpjekurinëdemokratike Shqipërisë dhe për marrëdhënietSHBA-Shqipëri. Ky është një moment historik dhe dështimimund ketë me pasoja rënda.

Edhe pse hapja e fushatës është shoqëruar me njëretorikë ashpër, shqiptarët kanë një mundësi për ta kthyer vendin e tyre një rrugë qartë demokratike. Nëse zgjedhjet janë besueshme, me rezultate pranueshme nga lojtarët kryesorë, ato do hapninmundësi reja dhe do shpalosnin potencialine madh kanë shqiptarët.

Përkundrazi, një proces zgjedhor sërish me meta dheimanipuluar ka ngjarë pengojë stabilitetin politik vendit, sinjalizojë një përkeqësim mëtejshëm praktikavedemokratike dhe ndërlikojë marrëdhëniet me Shtetet e Bashkuara dhe me Bashkimin Evropian. Pamundësia për mbajtur zgjedhje pastra do forconte dyshimet përbesueshmërinë dhe angazhimetdemokratike elitave shqiptare.

Por vetëm zgjedhjet nuk janë shpëtimi për sfidat e mëdhaShqipërisë, edhe nëse ato mbahen përputhje plotëme standardet larta ndërkombëtare. Periudhapaszgjedhoreduhet pasohet nga një konsensus patriotik, një marrëveshjendërpartiake veprimesh konkrete dhe qëndrueshme për trajtuar deficitin demokratik Shqipërisë, për kapërcyerhendekun e tanishëm politikdhe për përcaktuar n rrugë qartë ecjes përpara.

Shtetet e Bashkuara kanë qenë drejtpërdrejtambështetjen e tyre për demokracinë e Shqipërisë dhe kritikatndaj dështimeve demokratike. Duke pasurparasyshmarrëdhëniet e veçanta midis dy vendeve dhemendimin tepër favorshëm shqiptarët kanë përAmerikën, asnjë vend tjetër mirë se sa Shtetet e Bashkuara nuk do mund ta ndihmonteShqipërinë rrugën e saj demokratike. Amerika ka fuqinë, besueshmërinë dhe aftësinë për ushtruar ndikim pozitivdhepër ndihmuar shqiptarët krijojnë një ardhme ushqennjë proces politik gjithëpërfshirës, sundimin e ligjitdhe njëqeverisje efektive dhe përgjegjshme.

Por edhe pse mbështetja amerikane mbetet me rëndësikritike, shtysa për ndryshim vërtetë duhet vijënga brenda. fund fundit, varet nga udhëheqësitshqiptarë se sa do jenë gjendje marrinpërgjegjësinë dhe zhvillojnë njëstrategji qartë për ndërtuar një demokraci funksionale, për cilën kombi shqiptar ka ëndërruar aq shumë.

Pjesë nga Fjala Konferencën për 30 Vjetorin e Rivendosjes Marrëdhënieve SHBA-Shqipëri, organizuarngaInstituti Shqiptar i Studimeve Ndërkombëtare.

31 mars 2021

Check Also

Thethi i bllokuar nga bora, ja sa familje rrezikojnë të mbeten pa votuar

Na ndajnë vetëm 2 ditë nga zgjedhjet e së dielës ndërkohë që banorët Shkodrës të …

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

seventeen + 10 =